trumna chłopska
Epoka: Nowożytność - Realizm
Czas powstania: okres krakowski, 1894-1895
Lokalizacja: Muzeum Narodowe w Warszawie
Obraz ma prostą kompozycję i utrzymany jest w ciepłych barwach. Przedstawia chłopską parę siedzącą na ławce przed domem. Tło sceny stanowi bielona drewniana ściana zrębowej chałupy, kamieniste podwórze pokrywa szary pył. Mężczyzna ubrany jest w jasną koszulę, wypuszczoną na spodnie, pali fajkę i plecami opiera się o drewnianą ścianę. Zwracają uwagę jego gęste, czarne włosy, czerstwa twarz ze spalonymi słońcem policzkami. Pali fajkę, przytrzymując ją sobie prawą ręką. Spogląda przed siebie, wzrok ma nieobecny, oddalony ale spokojny i skupiony. Pochylona do przodu kobieta siedzi w długiej do kostek sukni; głowę i ramiona przykryte ma kraciastą chustą. Jej wzrok, również nieobecny, jest pełen rozpaczy, oczy - zdziwione. Obie postaci są bose. Mężczyzna i kobieta robią wrażenie ludzi doświadczonych i zmęczonych życiem. Na pierwszym planie, u stóp gospodarzy na ziemi śpi skulony pies. Jedynym barwnym elementem przykuwającym wzrok widza jest niebieskie wieko od trumny z wielkim białym krzyżem. Jego rozmiary świadczą o tym, że zmarło dziecko. Obecność tego przedmiotu sprawia, że prosta scena staje się zapisem rodzinnej tragedii i refleksją nad dolą XIX-wiecznego chłopa, wyniszczonego ciężką pracą i żyjącego w nędzy. Andrzej Wajda napisał: Nie znam w polskim malarstwie obrazu, gdzie obecność tragizmu byłaby równie silna. Właśnie tragizmu, nie dramatyzmu. Jest w tym obrazie duch antycznej tragedii, która rozstrzyga się zawsze w pełnym świetle dnia, na oczach sąsiadów, przed domem...[1].