odlot żurawi

Józef Chełmoński

Epoka: Nowożytność - Realizm

Czas powstania: 1870

Lokalizacja: Muzeum Narodowe w Krakowie

Chełmoński namalował Odlot żurawi w 1870 roku, po trzech zaledwie latach nauki w Warszawskiej Klasie Rysunkowej i w prywatnej pracowni Wojciecha Gersona. Jest to dzieło w pełni dojrzałe, zdradzające nadzwyczajną wrażliwość artysty na zjawiska przyrody oraz dobrze opanowany warsztat. Obraz charakteryzuje się lirycznym nastrojem, określonym nie tylko przez stonowaną harmonię barwną - perłowe szarości oddające porę przedświtu i mglistą aurę, ale i przez przedstawiony temat - dramat okaleczonego ptaka, który nie może odlecieć ze stadem. Na tle innych dzieł artysty powstających w końcu lat sześćdziesiątych i na początku lat siedemdziesiątych, zdradzających jeszcze silnie wpływy malarstwa Gersona, ten odznacza się pełnym indywidualizmem i osobistym, wręcz uczuciowym stosunkiem do zaobserwowanego i przedstawionego tematu. Chełmoński objawił w nim też talent subtelnego kolorysty, operując wąską gamą zniuansowanych ciemnych zieleni, brązów i szarości, z akcentami pastelowych beżów i drobiną oranżu pośrodku obrazu. Tak nastrojowe i zestrojone kolorystycznie obrazy Chełmoński będzie malował dopiero w drugiej połowie lat osiemdziesiątych, kiedy, po powrocie z Paryża, zwróci się ku "czystemu" pejzażowi.